Archive for March 26th, 2010


Short Review: Naturalising Ethics: The Implications of Darwinism for the Study of Moral Philosophy. Cartwright, J.

Naturalising Ethics: The Implications of Darwinism for the Study of Moral Philosophy

John Cartwright, Springer

Attempts to place Darwinism and evolutionary ethics as an indispensible aid to ethical deliberations. Offers a considerable amount of useful research in support of evolutionary theory’s explanatory power while admitting that our initial reactions have evolved into something more. Attempts to rebut charges of the naturalistic fallacy with varying degrees of success.


  • Holds that the role of Darwinism has been overlooked by moral philosophers, possibly (and understandably) as a result of earlier misconceptions.
  • Outlines a number of interesting examples of the explanatory power of evolutionary theory, including: morality being species specific; kin altruism; tragedy of the commons; mirror neurons and the avoidance of incest.
  • Makes a number of claims concerning the naturalistic fallacy, some of which are more convincing than others. These include:
  • T1: The fact that early Social Darwinists “confused the consequences of natural processes with their values” i.e. that the fact that “unbridled competition” played a role in the formation of some of our ethical sentiments does not mean that it has any influence on them nowadays.
  • T2: That Hume was misunderstood and that he actually maintained that “moral truths are inherent facts about human nature”.
  • T3: Ethical reasoning must somehow take natural facts into account
  • T4: All ethical theories must, to some extent, rely on natural facts.
  • He also sketches the main viewpoints of leading Darwinists, presents an outline of the teaching implications posed by Darwinism (although this feels somewhat superfluous and contrived) and a brief segment of the Kantian Categorical Imperative, again somewhat misplaced.


  • An interesting combination of useful scientific data on the impact/explanatory power of evolutionary theory and a critique of the naturalistic fallacy. The remainder of the article is somewhat superfluous.
  • T1 is a valid point and well justified- obviously he argues that contemporary Darwinists would never leap to such conclusions.
  • T2 is an intriguing notion and follows Walter. Combined with T3 and T4, we do have a convincing argument for considering the findings of evolutionary theory yet the questions remains as to exactly how. Furthermore, whilst they clearly have powerful explanatory and descriptive force, they do not address 2 key points: firstly, in the sense that whilst they provide a clear is about human nature i.e. we tend to protect our family more than strangers, there is no clear ought – we no longer enjoy the same kind of kinship groups that led to the development of such capabilities and they are frequently a source of injustice. Secondly, they offer little for the understanding of how moral and ethical concepts have themselves evolved – mirror neurons play a role in both face to face contact and also when we watch, for example, a televised appeal for aid in Haiti.

Short review: Anderson, J. R., Matessa, M. & Douglass, S. (1995). The ACT-R theory and visual attention. In Proceedings of the Seventeenth Annual Conference of the Cognitive Science Society (pp. 61-65). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates


Anderson, J. R., Matessa, M. & Douglass, S. (1995. The ACT-R Theory of and visual attansion. Proceedings of the Seventeenth Annual Conference of the Cognitive Science Society (pp. 61-65). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates


The article shows how the ACT-R system, which is a general system for modeling a wide range of higher level cognitive processes, has been extended to include a theory of visual attention (synthesis of the spotlight metaphor of Posner, feature synthesis model of Treisman and attentional model of Wolfe). Production rules can direct the attention to primitive visual features in the visual array. When attention is focused on a region, features in that region can be synthetised into declarative chunks. Assuming a time to switch attention of about 200 msec., this model proves capable of simulating the results from a number of the basic studies of visual attention. The ACT-R model  has been extended  to complex problem solving like equitation solving where we have shown that an important component of learning is acquiring efficient strategies for scanning the problem.


The above paper may seem to be irrelevant for the problem of biological foundations of law. However I strongly believe that the there is no fundamental differences between different kind of choices we make, independently from their complexity and their genesis. I strongly believe there are solid and common basis of any decision making. One of the fields where decision making is made within human architectures is field of visual attention. The problem of decision making and its nature is consequently connected with decision making regularity what is almost a normative problem already.


Short Review: F. de Vignemont, T. Singer, The empathic brain: how, when and why?, Trends in Cognitive Sciences, Vol. 10, No. 10. (October 2006), pp. 435-441.

Short Review: F. de Vignemont, T. Singer, The empathic brain: how, when and why?, Trends in Cognitive Sciences, Vol. 10, No. 10. (October 2006), pp. 435-441.


1) Empathy is not a purely automatic reaction to exposure to emotional state of others. Authors propose a new contextual approach. According to it, empathic brain responses are modified by “modulatory” factors.

2) Empathy plays two different roles: (1) an epistemological role and (2) a social role. In the first case, empathy provides information about the future actions of other people and important environmental properties. In the second case, empathy is understood as a source of the motivation for cooperative and prosocial behavior.


Authors question the assumption that the empathy should be understood as an automatic mechanism which become active every time when we observe others displaying emotion. They start from the presentation of various definitions of empathy, and chose one which is more narrow than others (there is empathy if: (1) one is in an affective state; (2) this state is isomorphic to another person’s affective state; (3) this state is elicited by the observation or imagination of another person’s affective state; (4) one knows that the other person is the source of one’s own affective state). Empathy as understood is a subject to contextual appraisal and modulation. This modulation needn’t necessary be a function of our conscious thought. Contrary to this intuition, modification of our empathic responses can be also fast and implicit. Therefore, we have two separate routs of modification our empathic response. Variables which can have impact on magnitude of our empathic response are – for example – as follows: age, personality, empathizer’s past experience, situational context (when we are exposed to more than one, and different form each other, emotional states of others). Also, as authors point out, people more easier empathize with primary emotions (fear, sadness) than with secondary emotions (jealously). Apart from describing ways in which empathy works, authors also propose an evolutionary answer for the question: why empathy evolved? It fulfills two major roles: (1) epistemological, which allows us to predict subsequent behavior of other members of society, and (2) social, because empathy is one of the source of the motivation for cooperative behavior. Authors, don’t claim however that possession of empathic brain responses is condition sine qua non for having morality.


Empathy as understood as in the paper becomes a very interesting mechanism, crucial for our social communications, and cooperative behaviors. Argument against understanding brain empathic responses in the purely automatic manner fits well in more broader way of argumentation which is present in contemporary neuroscience and philosophy.


Odpowiedzi na uwagi do tekstu ‘Teorie winy w kontekście biernych postaw’

Dziękuję Bartkowi i Radkowi za przedstawione uwagi. Szczególnie wdzięczny jestem Bartkowi, gdyż Jego uwagi świadczą o bardzo skrupulatnej lekturze tekstu.

Odpowiadając na uwagi Bartka:

1. Rekonstrukcja tekstu jest wyjątkowo rzetelna. Dodam tylko, że tradycyjne ujęcie “możliwości” zawartej w warunku PI zakłada nie tylko normatywna teoria winy, lecz również kompleksowa i relacyjna.

2. Warunek BP rzeczywiście powiązany jest z problemami. Sądzę jednak, że problemy te są mniejsze niż te, które wynikają z przyjęcia tradycyjnego ujęcia “możliwości” zawartej w warunku PI. Jeśli idzie o to, dlaczego warunek BP uzasadnia przypisanie winy, to pewną odpowiedź zawiera koncepcja emocji moralnych jako wartościowań. Emocje moralne to pewne oceny moralne. “Zawierają” więc racje, które służą uzasadnieniu tego dlaczego ktoś powinien być uznany winnym. Racje te mogą być wyrażone poprzez analizę okoliczności, w których pojawiła się emocja moralna. Szczególnie istotne jest to, jakiego rodzaju oceną moralną są BP (a więc również wina w prawie karnym). Nie jest to ocena moralna dokonywana pod względem naruszenia jakiejś normy moralnej. Nie chodzi więc o to, że w stosunku do każdego naruszenia normy prawa karnego powinniśmy odczuwać dezaprobatę. Jest to ocena pod względem tego, czy od sprawcy możemy wymagać zachowania zgodnego z prawem, a więc pod względem kontroli działania (bądź jej braku) w czasie naruszenia normy. Jeśli sprawca takiej kontroli nie posiadał, wtedy niedozwolone jest uznanie go winnym, a więc nie będziemy odczuwali w stosunku do niego dezaprobaty.

3. Generalna “możliwość postąpienia inaczej” to inaczej kompetencja do działania. Podmiot posiada tą kompetencję jeśli nie jest np. niepoczytalny czy niedojrzały. Jeśli ktoś posiada tą kompetencję, na ogół jego działania kończą się sukcesem, jeśli nie, najczęściej nie udaje mu się go osiągnąć. Gdy sprawca posiadający kompetencję narusza normę i mówimy, że mógł zachować się zgodnie z prawem, chodzi o to, że naruszenie normy było wyjątkiem, a co do zasady ma on możliwość zachowania się zgodnie z prawem. Na chwilę obecną, chyba nie potrafię przedstawić formalnej eksplikacji tego pojęcia.  Rozróżnienie pomiędzy możliwością generalną, a partykularną, dokonane zostało poprzez analizę języka potocznego, której rezultaty często nie są, i nie mają być, precyzyjne.

Możliwość ta jest rozumiana psychologicznie, zarówno przeze mnie, jak i , tak mi się przynajmniej wydaje, przez karnistów. Sądzę również,  że jeśli sprawca nie miał takiej możliwości psychologicznej, to nie mógł również fizycznie zachować się zgodnie z normą.

4. Dobry obywatel działa w takich samych okolicznościach jak sprawca, i jest do niego zbliżony istotnymi cechami. Zgadzam się, że to jeszcze nie “wykazuje”, iż będzie on postępował tak samo jak sprawca, chociaż wydaje mi się, iż trudniej jest uzasadnić dlaczego tak miałoby nie być, niż dlaczego tak będzie.  Mój argument na rzez tezy o tym, iż obecne teorie winy zakładają libertariańską wolną wolę jest inny. Teorie te zakładają, że człowiek mógł, w konkretnej sytuacji, zachować się inaczej niż się zachował, że mógł on zachować się zgodnie z prawem. Tradycyjnie rozumiana “możliwość postąpienia inaczej” jest właśnie libertariańską wolną wolą.

W przypadku stopniowalności winy, chodzi o to, w jaki sposób uzasadnić, że niekiedy niezależne od sprawcy okoliczności różnicują wymierzoną mu karę. Wina jest podstawą wymierzenia kary. Dlaczego niekiedy kara jest zróżnicowana, pomimo tego, że wina jest taka sama ? Uzasadnić tego nie może teoria zorientowana na czyn, gdyż odwołać się ona może jedynie do okoliczności obiektywnych (stopień społecznej szkodliwości czynu, cele zapobiegawcze i wychowawcze itp.).  Teorie zorientowane na sprawcę mogą uzasadnić to odwołując się do jego kompetencji. Jeśli sprawca ją posiada, to po prostu godzi się na to, że niekiedy jego wina jest zróżnicowana w zależności od czynników losowych.

5. Z pewnością jednym z kryteriów porównywania teorii winy jest kryterium metafizyczne. Podstawowym założeniem tej pracy jest teza o oparciu obecnych teorii winy (a więc nie tylko teorii normatywnej) na libertariańskiej wolnej woli. Sądzę, że nie jest to kontrowersyjne założenie, przyjmują je zresztą sami karniści.  Moja refleksja nad tym założeniem jest dość obszerna, np. twierdzę, że jego przyjęcie prowadzi do wniosku, iż nasze czyny zależą od losu; konieczność tego założenia w przypadku przypisywania winy jest podważona przez przykłady Frankfurta; przyjęcie tego stanowiska prowadzi czasem do odpowiedzialności obiektywnej. Staram się zaproponować taką teorię winy, która nie musi wspierać się na tym założeniu. Nie przyjmuję jednak kryterium zgodności teorii winy z neurobiologią, chyba że jakieś bardzo luźne. BP stanowią jedynie punkt wyjścia (filozoficzny) dla badania, kiedy sprawcy można przypisać winę. Eksperymenty neurobiologiczne mają jedynie wesprzeć tezę, że w przypadku dokonywania ocen moralnych, emocje odgrywają kluczową rolę.

Operacjonalizowalność jest rzeczywiście problematyczna w odniesieniu do wspieranej przeze mnie teorii winy. Warto jednak zauważyć, iż również obecne teorie winy mogą mieć problemy z tym kryterium (np. odpowiednie zbudowanie normatywu czy ustalenie, że sprawca mógł przewidzieć konsekwencje swojego czynu).

6. Zgadzam się, że przypisanie winy nie zależy od przeszłych czynów sprawcy. Sądzę, że teoria winy oparta na kontroli przewodniej tego nie zakłada. Kontrolę można ustalić odwołując się do poziomu intelektualnego czy emocjonalnego sprawcy, jego stanu wiedzy, doświadczenia, zdolności “percepcyjnych”, jak i okoliczności, w jakich podmiot działał.

Odpowiadając na uwagi Radka:

1. Zgadzam się, że miejscami tekst jest mętny i nadaje się do poprawek. Pozostaje mi tylko wyrazić radość, że pomimo tych wad, Bartkowi udało się dokonać jego doskonałej rekonstrukcji.

2. Nie jestem pewien, jak implikacje te będą się różniły. W końcu obie teorie pytają o to, czy od sprawcy można wymagać zachowania się zgodnego z prawem. Różne jest przede wszystkim uzasadnienie dlaczego możemy tego od sprawcy wymagać. W obecnych teoriach uzasadnienie to opiera się na kontroli regulatywnej, w teorii BP na kontroli przewodniej. Jednakże, z pewnością przy ustaleniu winy w oparciu o BP większą rolę będzie odgrywało uwzględnienie cech sprawcy, a nie dość niejasne rozważania czy sprawca mógł postąpić inaczej.

3. Nasza moralność nie może zostać zredukowana do naszych przeżyć emocjonalnych. Sądzę, że ważnym elementem, który wpływa na emocje jest “czynnik kulturowy”, dzięki czemu emocje te związane są z wartościami w tej kulturze wspieranymi. Uważam również, iż emocje moralne mogą być niekiedy kształtowane dzięki krytycznej refleksji nad ocenianym moralnie czynem. Emocje moralne stanowią jednak podstawę moralności.

4. Przyjęta przeze mnie koncepcja emocji moralnych, opisuje je jako wartościowania. Wydaje mi się, że jest ona niezgodna z nieznaną mi koncepcją Payne’a i Govrouna, gdyż jak piszesz, uważa ona emocje jako ”mechaniczne reakcje”.  Podział na mechaniczne koncepcje emocji i koncepcje emocji jako wartościowań rzeczywiście  przedstawiłem dość skrótowo ale chyba jest wystarczający dla potrzeb pracy.