Short review: Suzanne Kremer, “Ludzkie poznanie a proces uszczegóławania zdarzeń”

„Ludzkie poznanie a proces uszczegóławiania zdarzeń” Suzanne Kremmer

1. Główne kwestie tekstu:

Sposób konceptualizacji świata, kategoryzacja doświadczeń tak, aby można było o nich myśleć i na nich działać oraz komunikować się.

Językoznawstwo kognitywne- bada sposób, w jaki forma leksykalna i gramatyczna wyraża treści semantyczne, oraz odnosi te analizy językowe do badanych niezależnie procesów i zdolności poznawczych.

Typologia języków- zajmuje się związkiem formy językowej ze znaczeniem, ale poprzez badanie zakresu i różnic pomiędzy poszczególnymi językami na całym świecie.

Założenie Kremmer to podejście kognitywno- typologiczne.

2. Typologia kognitywna pozwala stwierdzić, że im więcej jest języków, które wprowadzają rozróżnienie między konkretnymi znaczeniami lub też podporządkowują dwa znaczenia jednemu pojęciu, tym większe jest prawdopodobieństwo, że ludzie mają uniwersalną skłonność do zauważania takich zależności i gramatycznego[1] kodowania ich w języku np. z powodu bliskiego powiązania poznawczego znaczeń.

Przykład: pojęcie posiadania [konstrukcja predykatywno- posesywna]

W różnych rodzajach języków ujmuje się je odmiennie:

(1)   Związek między posiadaniem a lokalizacją. W wielu językach, aby powiedzieć, że ktoś coś posiada mówi się dosłownie, że posiadana rzecz jest „przy”, „z”, „w ręku”, czy też „w domu” posiadającego- tak jest np. w języku wschodnioafrykańskim.

(2)   Ujęcie formalne. W większości języków europejskich nie występuje powiązanie pomiędzy lokalizacją a posiadaniem np. w języku angielskim.

(3)   Ujęcie w południowoamerykańskim języku guarani polega po prostu na ukazaniu związku między opcjonalnym posiadającym a posesywną grupą rzeczownikową.

Lokalizacja w guarani w ogóle nie jest powiązana z posesywnością, lecz wymaga fraz adpozycyjnych jasno opisujących miejsce, w którym znajduje się przedmiot.

Wniosek: kategorie posiadania i lokalizacji są ze sobą poznawczo powiązane, przy czym kategoria lokalizacji jest podstawowa- w większości języków jest historycznie bądź derywacyjne pierwsza. Konstrukcje dotyczące posiadania często bywają wyraźnie lokalizacyjne, natomiast raczej nie obserwuje się zjawiska odwrotnego.

Wykorzystanie tej metodologii pozwala zaobserwować, które znaczenia ludzie najchętniej kategoryzują łącznie, a które oddzielnie, co z kolei umożliwia stworzenie podstaw kategorii pojęciowych opartych o gramatykę. Kremmer uważa, że dzięki analizie semantycznej można precyzyjnie określić relacje pomiędzy kategoriami pojęciowym. Wyniki tego zabiegu określa jako „mapy semantyczne badanych domen pojęciowych.”

Podstawowa struktura semantyczna prostego zdarzenia: proste zdanie [dlatego nie skupiamy się w badaniach nad relacjami języków na większych jednostkach np. całych tekstach czy akapitach]


[1] Dlaczego koncentrujemy się na gramatycznych kategoriach, nie natomiast na leksykalnych lub innych kategoriach języka?

Typolodzy skupiają się na gramatyce, czyli elementach związanych z morfologią i składnią, dlatego, że reguły gramatyczne są względnie ograniczone w porównaniu z możliwościami jakich dostarcza leksyka. Problemy takie jak czas gramatyczny (stosunek czasu mówienia do czasu opisywanego wydarzenia) czy lokalizacja mogą zostać rozwiązane na ograniczoną ilość sposobów, co pozwala na precyzyjne badania w tym zakresie.

Ponadto dzięki skupieniu się na gramatyce pomija się w większej części problem nieprzekładalności określonych wyrażeń konkretnych w dwóch językach, nieuniwersalnych doświadczeń.

Tags:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: