Uwagi do tekstu: “L.Lazarz, Ignorance is bless. Ograniczenia wpływu nauk poznawczych na dziedziny normatywne.”

Celem pracy, zgodnie z jej tytułem, jest prezentacja stanowiska, zgodnie z którym wpływ nauk poznawczych na nauki normatywne jest mocno ograniczony.

Struktura pracy, w dużym skrócie, przedstawia się w sposób następujący: Autor zaczyna od uwag dotyczących deterministycznego charakteru wiedzy, następnie przechodzi do problemu nieprzyznawania statusu naukowości pewnym dziedzinom wiedzy z powodu konfliktu potrzeb (kosztów społecznych), następnie zaś pojawiają się szczegółowe analizy związane z ograniczeniami wpływu nauk poznawczych na nauki prawne.

Autor pracy dopuszcza się pewnych nieprecyzyjnych sformułowań. Mianowicie, w początkowych fragmentach tekstu dokonuje przeformułowania problemu z kwestii „wpływu nauk poznawczych na dziedziny normatywne„ na następujący: „wpływ wiedzy o umyśle na społeczeństwo.” Nie jest to jedynie prosta zmiana terminologiczna ponieważ zmienia się wraz z nią także przedmiot pracy. Nie jest to bowiem tekst – jak mógłby sugerować jego tytuł – o metodologicznych przeszkodach oddziaływania nauk poznawczych na nauki normatywne, a jedynie tekst o możliwych zagrożeniach dla nauk normatywnych związanych z przyjęciem pewnej koncepcji umysłu.

Po drugie, nie bardzo wiadomo w jakim kontekście używane jest pojęcie „umysłu” oraz co ono właściwie znaczy, a przecież jest ono kluczowe dla struktury argumentacji i oceny siły argumentów.

Jeżeli chodzi o strukturę tekstu można powiedzieć, że nie jest ona do końca oczywista. Mianowicie poświęcanie tak dużej ilości miejsca pewnej koncepcji wiedzy sprawia, że właściwa argumentacja pojawia się stosunkowo późno. Co więcej, fragment o wiedzy jest napisany niejasno, wręcz hasłowo, co stanowi przeszkodę w jego właściwym odbiorze a także ocenie tej części pracy.

Pod koniec tego fragmentu znajdują się uwagi o deterministycznym charakterze ludzkiej wiedzy, jako zbiorze „informacji dotyczących stopnia wymuszania jednych stanów rzeczy przez inne.” Wydaje się, że zostały pomieszane tutaj dwa porządki: (1) sposobu w jaki funkcjonuje nauka, (2) oraz jej interpretacji. Mianowicie, nauka nie jest deterministyczna, jedynie można przyjmować jej deterministyczną interpretację (a raczej deterministyczną interpretację świata fizycznego), ale można przyjąć również koncepcję przeciwną (pojawiają się wszakże indeterministyczne koncepcje umysłu budowane w horyzoncie osiągnięć mechaniki kwantowej). Argument za deterministycznym charakterem wiedzy jest więc argumentem filozoficznym, a nie pewnikiem wynikającym ze sposobu w jaki naukowcy próbują odczytywać świat.

W następnym punkcie pracy Autor stawia następujące pytanie: czy sam charakter wiedzy, która zostaje osiągnięta przez środowisko naukowe pomimo zaspokojenia potrzeb poznawczych może nieść ze sobą koszty zbyt duże do zapłacenia w danym momencie? Innymi słowy, czy zawsze powinniśmy zaspokajać własne potrzeby poznawcze?

Odpowiedź na powyższe pytanie, zwłaszcza w świetle nauk normatywnych, brzmi “nie”. Otóż w pracy zostaje postawiona teza, że deterministyczne wizje umysłu zaaplikowane do siatki pojęciowej prawa sprawią, że koszta tej aplikacji będą zbyt wielkie do poniesienia. W tym miejscu wypada zgodzić się z Autorem, chociaż może to być nie taka akceptacja, o którą Autorowi chodzi. Przedstawione w pracy argumenty nie przekreślają możliwości wykorzystania osiągnięć nauk poznawczych w naukach prawnych, raczej pokazują możliwą sprzeczność pomiędzy deterministyczną wizją umysłu a założeniami „dziedzin normatywnych”. Co więcej, tezy formułowane na gruncie kognitywistyki czy też neuronauk są tezami filozoficznymi, interpretacjami pewnych  faktów, są tak mocne, jak mocna jest argumentacja, która za nimi stoi. W przypadku deterministycznej wizji umysłu argumentacja ta nie wydaje się być przekonywująca.

One Comment to “Uwagi do tekstu: “L.Lazarz, Ignorance is bless. Ograniczenia wpływu nauk poznawczych na dziedziny normatywne.””

  1. Niezaleznie od tez stawianych przez Autora oraz solidnosci zawartej w artykule argumentacji krytyka wychodząca ze stwierdzenia “nauka czyms jest lub czyms nie jest” niebezpiecznie ociera sie o esencjalizm. Wyznacznikiem poprawnosci danej koncepcji w naukach humanistycznych jest sila oddzialywania paradygmatu, w ktorym owa koncepcja funkcjonuje. Recenzent zdaje sie widziec w tej cesze humanistyki jej slabosc, sam jednak uczestniczy w grze konkludujac, ze przedstawiona w artykule wizja nie jest dosc przekonywujaca.
    W zwiazku z tym nasuwa sie pytanie o sens “naukowych” dyskusji, jesli ich rezultat zalezy glownie od sprawnosci jezykowej jej uczestnikow.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: